ناگزير واجب مىباشد ، و خدا سرپرست توفيق است . كلمهء بيست و دوّم گفتار آن حضرت ( ع ) : ربّ امل خائب . بسا اميد دارنده اى كه نا اميد شونده باشد . شارح گويد : امل اميدوارى است ، و خيبه به دست نيامدن خواسته پس از كوشيدن در تحصيل آن است و منظور از اين كلمه هشدار بر اين است كه آرزوها را در جاى خود بايد نهاد چنان كه شايسته است و به گونه اى كه سزاوار مىباشد زيرا در آن آرزوها چيزهايى است كه به آنها دست نمىيابد اگر چه آرزومند با آن روبرو شود و نفس خود را در آن خوار گرداند و براستى دانستى كه بزرگترين تلاش از نظر نا اميدى تلاش و اميدى است كه مربوط به كارهاى فنا پذير باشد كه لذّتش از ميان مىرود و افسوسش باقى مىماند پس اى برادر شهوتت را به يك طرف افكن و با چشم بصيرتت بنگر كه آرزويت را در كجا مىنهى زيرا به زودى با خواست خدا آن را خواهى ديد . امّا اين كه امام ( ع ) ربّ را كه اقتضاى كمى دارد در آغاز كلمه قرار داده براى اين است كه شخص آرزو دارنده بيشتر آرزوها را متوجّه امورى مىكند كه در بارهء او ممكن است و شايستگى آن را دارد چون آنچه امكان و شايستگيش در بارهء او تصوّر نمىشود آن را آرزو نمىكند و هر گاه بيشتر اوقات آماده باشد براى آنچه آرزو مىكند بر حسب شايستگى كه براى آن آرزو دارد بدان دست پيدا مىكند چه آن آرزو نسبت به خداى متعال يا به يكى از انسانها باشد ، امّا نسبت به خداى تعالى پس لازم است كه وقتى آرزومند شايستهء خواسته اش باشد به آن نايل آيد و خدا بر او ببخشد چون در بخشندهء مطلق ( خدا ) توقفى در بخشش نيست اگر دريافت كننده جود ، در پذيرشش كامل باشد ، و امّا نسبت به افراد بشر اگر چه عوامل نا اميدى از طرف پذيرنده و آن كه از او پذيرفته شده بسيار است لكن بيشتر اوقات با كوشش شخص آرزومند و شايسته قرار دادن خود براى مورد آرزو آنچه بدان اميد بسته به وقوع مىرسد و بدان سبب گفته شده : هر كه تلاش كند و بكوشد مىيابد ، و رسيدن به امورى كه ممكن است بيشتر اوقات ممكن مىشود اگر چه با دشوارى باشد ، و به دست آمدن آن اگر چه دور به نظر آيد روا مىباشد ، و هر گاه چنان باشد نا اميدى آرزومندان نسبت به رسيدن به آرزوهايش كمتر مىباشد ، امّا عوامل آن نااميدى امورى جزيى و عواملى اتّفاقى است كه نيروهاى بشرى نمىتوانند آن را حفظ كنند اگر چه آرزومند در نظر آنها مستحق و شايسته و